Beter Klimaat Toets

Onafhankelijk opname-instrument voor verduurzaming van onderwijshuisvesting
Beter Klimaat Toets

Vraag

Ontwikkel een nieuwe opname methodiek als alternatief voor de EBA die een meer nauwkeurig, integraal en betrouwbaar inzicht oplevert. Met het resultaat moeten schoolbesturen  in staat zijn om betere afgewogen keuzes te kunnen maken voor verduurzaming van hun schoolgebouwen, mede in relatie tot hun MeerjarenOnderhoudsPlan.

De Gemeente Amsterdam heeft in het kader van het programma Energieke Scholen 66 basisscholen in 2 tranches (2011 en 2013) verduurzaamd en van frisse lucht voorzien. In het programma was een onderverdeling voor financiering afgestemd tussen gemeente en schoolbesturen. De aanpak per school werd gebaseerd op de EBA (Energie en Binnenklimaat Advies). Uit de evaluatie van de aanpak bleek dat er verbeteringen behaald zijn op de aangepakte schoolgebouwen. De prestaties én kosten vielen echter tegen in vergelijking met de prognoses uit de EBA. Vooral de toegenomen exploitatiekosten (energie en onderhoud) als gevolg van nieuwe luchtbehandelingssystemen bleken problematisch te zijn voor schoolbesturen. Ook had men behoefte aan afstemming van verduurzaming in hun MeerjarenOnderhoudsPlanning (MOP) om middelen zo efficiënt mogelijk in te kunnen zetten in de tijd.

Uit een motie door D66 in de stadsdeelraad is de opdracht geformuleerd om een betere opnamemethodiek te ontwikkelen ten gunste van schoolbesturen.

Aanpak

In samenwerking met HK Engineering en Premark heeft Aldus bouwinnovatie de Beter Klimaat Toets ontwikkeld, als antwoord op deze vraag.
Eerst hebben we de criteria opgesteld waaraan de nieuwe opname moest voldoen:

  • Redelijk laagdrempelig in tijd en kosten
  • Uitvoerbaar door gecertificeerd opnemer
  • Mening van gebruikers meegewogen
  • Geen advies maar opties
  • Meerdere ambitieniveaus
  • Toetsbare prestaties
  • Inzage in investeringskosten
  • Koppelbaar aan MOP

Om het oordeel van gebruikers te kunnen bepalen is gebruik gemaakt van de gebruikersevaluatie van Ruimte-OK. Voorafgaand aan de fysieke “objectieve” opname vullen medewerkers een online enquête in. De “subjectieve” resultaten geven de opnemer inzage in belangrijke knelpunten van het schoolgebouw en haar prestaties waarop extra nauwkeurig gelet kan worden. Tevens worden vooraf tekeningen, energiegegevens en onderhoudsplannen opgevraagd, overhandigd en bestudeerd.

Vervolgens leidt de Beter Klimaat Toets de opnemer langs alle bouwkundige en installatietechnische aspecten en ruimtes van een gebouw, die stuk voor stuk gespecificeerd moeten worden in aantal, status en verbetermogelijkheden. Als output wordt een automatische rapportage gegenereerd. Deze rapportage bestaat uit een prestatietabel met 4 ambitieniveaus. De niveaus variëren van minimum tot ultimum en hebben een relatie met het bouwbesluit, het programma frisse scholen en lokale beleidsambities (zoals bijv. klimaatneutraal).
Verbetermogelijkheden worden in de tabel als budget weergegeven, waardoor een schoolbestuur inzage krijgt in (meer)opties en investeringen. De Beter Klimaat Toets geeft geen advies en raadt af om keuze te maken binnen 1 uniform ambitieniveau, maar stimuleert schoolbesturen om een verstandige integrale afweging te (laten) maken gebaseerd op specifieke kansen en beperkingen van een gebouw. Daarnaast geeft het handvatten om op onderdelen een relatie met de MOP te maken.

Nadat de maatregelen ter verduurzaming van een schoolgebouw uitgevoerd zijn kan de (ervaren) kwaliteit getoetst worden door de gebruikersevaluatie nogmaals af te nemen. Een vergelijking van de gebruikerstevredenheid vooraf en achteraf geeft een goede indicatie van de effectiviteit van de aanpak.

Resultaat

In 2 fases zijn er 28 (PO) scholen voor 6 verschillende schoolbesturen in Amsterdam Oost aan de Beter Klimaat Toets onderworpen. Er zijn 3 verschillende onafhankelijke opnamebureaus gebruikt.
We hebben gemerkt dat de medewerking van scholen en besturen cruciaal is voor het verkrijgen van informatie en inzage in gebruikerstevredenheid. Daarnaast blijkt de selectie van kwalitatieve opnemers, met brede kennis en goed gevoel voor verbeteringen belangrijk voor de integrale kwaliteit.
Alle schoolbesturen zijn enthousiast over de waarde van de tool en de resultaten. Ze geven aan de informatie goed te kunnen gebruiken in hun planning voor strategie en onderhoud. De inzage in verschillende opties en meningen van de gebruikers wordt bijzonder gewaardeerd.

Inmiddels is de Beter Klimaat Toets overgenomen door de centrale stad, en wordt zij gebruikt in de nieuwe aanpak/ tranche voor Gezonde Scholen Amsterdam 2015. Daarin zullen 20 scholen worden voorzien van betere lucht-  en lichtkwaliteit (frisse scholen B), bij exploitatieneutrale lasten. Dat wil zeggen dat extra energieverbruik en onderhoud voor lucht en licht gecompenseerd moeten worden met energiebesparing en duurzame opwekking, zodat de exploitatielast gelijk blijft. In de komende 4 jaar zullen de resterende 160 PO scholen op deze wijze, en met behulp van de Beter Kljmaat Toets, aangepakt worden. Ook voor VO wordt een dergelijke strategie uitgewerkt.

Beter Klimaat Toets3

Advertenties

2 thoughts on “Beter Klimaat Toets

  1. Weer een onderzoek om – onder andere – vast te stellen hoe slecht het is gesteld met het binnenklimaat in scholen… Wat is er mis met de EBA of de ééndagsmethode die de GGD afgelopen 5 jaar heeft gehanteerd bij het onderzoeken van het binnenklimaat op ruim 4.500 basisscholen. De resultaten zijn bekend, daar verandert een nieuwe onderzoeksmethode niets aan. Laat de scholen nu alle energie en financiële middelen aanwenden om de problemen aan te pakken! Laat scholen beginnen met het plaatsen van CO2 indicators in de klaslokalen, zodat ze in ieder geval bewust(er) kunnen ventileren met beschikbare ventilatievoorzieningen. Bewustwording is de eerste stap naar een gezond binnenklimaat. Meten=Weten!

    • Beste Wilbert,
      Ik ben het vaak met je eens, zoals over meten = weten en bewustzijn creëren. Ook ben ik erop tegen om nog meer onderzoek uit te voeren naar de algemene staat van onderwijshuisvesting met de conclusie dat 80% niet deugt.
      Maar verder ga je nu veel te kort door de bocht!
      Als je een ondermaats (ongezond en energieslurpend) bestaand gebouw wil verduurzamen dan zal je dat moeten doen op basis van een nauwkeurige en integrale opname van die specifieke situatie. Op de EBA valt in dit kader juist heel veel aan te merken. De ervaringen bij verduurzaming met dit instrument zijn vaak erg teleurstellend geweest, omdat begrotingen en voorgestelde maatregelen niet accuraat waren, beoogde prestaties niet behaald werden en exploitatiekosten stegen. Ook de eendagsmethode behandelt niet de volledige integrale kwaliteit van een gebouw.
      Op de meeste scholen moeten er serieuze bouwkundige en installatietechnische ingrepen uitgevoerd worden. Helaas volstaat een CO2 meter niet om alle problemen op te lossen, alleen al omdat die “slechts” de luchtkwaliteit beoordeelt (en deels beïnvloedt via gedrag).
      Om de huidige normen voor luchtverversing en CO2 niveaus te halen (frisse scholen B) is extra geforceerde ventilatie noodzakelijk. Als je hierin investeert krijg je hogere exploitatiekosten voor energieverbruik en onderhoud, die je prima kunt compenseren met energiebesparende (of opwekkende) maatregelen. Om te bepalen welke situationele maatregelen dat zijn, die tegelijkertijd ook de overige binnenklimaat aspecten positief beïnvloeden, is een betere opname-methodiek vereist. Hiervoor is de Beter Klimaat Toets ontwikkeld.
      Als een gebouw aangepakt wordt met de Beter Klimaat Toets worden CO2 meters als maatregel aanbevolen. Want graag wil je weten of je investering presteert en rendeert. En altijd wil je het bewustzijn over binnenklimaat en energieverbruik stimuleren. Dus ook hier geldt wat mij betreft: kies voor integrale monitoring van CO2, temperatuur, luchtvochtigheid en energieverbruik op continu basis!
      Naast een complete verduurzaming in 1 keer, kan een schoolbestuur er voor kiezen om maatregelen stapsgewijs uit te voeren synchroon met het onderhoudsplan.
      En ja, alles kost geld (organisatie van budget) maar dat de situatie op 80% van de scholen aangepakt dient te worden waren we het al lang over eens toch!?
      Hartelijke groet, Olivier Lauteslager

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s