Bouwen aan biobased ambities

plaatjebbambitiesWij gaan iets in beweging zetten en hebben je hulp nodig!
Koppel ons aan partijen (uit de volledige keten) die ook biobased ambities hebben zodat we samen de biobased bouw kunnen aanjagen en vormgeven.
Don’t stay in line, step into the circle!

Het is onze innerlijke en stellige overtuiging dat we onze samenleving (waaronder de bouwsector) meer in balans met de natuur moeten brengen. Dat is het belangrijkste doel van duurzaamheid. Daarvoor moeten we onze grondstoffen op een circularie manier gaan gebruiken, in tegenstelling tot de huidige lineaire methode. Als in een ketting moeten we de schakels aan elkaar gaan verbinden.

Biobased materialen bieden hiervoor bij uitstek de kans omdat ze nagroeibaar zijn, lokaal verkrijgbaar en vaak weer als voedingsbodem voor nieuwe materialen kunnen dienen. Daarnaast kunnen biobased materialen onze mate van zelfvoorziening vergroten en dragen ze bij aan een gezond en comfortabel binnenklimaat.

Je kent ons als adviesbureau voor duurzame innovatie in de bouw.
Concreet kent onze dienstverlening vele verschillende facetten van productontwikkeling en duurzaamheidsadvies aan verschillende doelgroepen. Onze kracht ligt in vernieuwing, creatie en inspiratie. Dat heeft afgelopen 15 jaar tot een grote variëteit aan referenties geleid. Tegelijkertijd is dat onze zwakste schakel; voor een duidelijkere profilering hebben we besloten meer focus aan te brengen richting deze biobased bouw.

Zie in deze link en in onze overige blogartikelen meer info, inspiratie en achtergrond van deze visie.

Wat leidt ons naar een biobased bouwtoekomst?

  • Bekendheid genereren (bewustwording)
  • Crosssectorale verbanden aangaan om ketens te sluiten (samenwerking)
  • Technologische vernieuwing (innovatie)
  • Teruggrijpen op oude bouwprincipes (herwaardering)
  • Realisatie van biobased producten en gebouwen (creatie)
  • onderzoek naar prestaties (validatie)

De Europese unie en de Nederlandse regering zetten fors in op de onwtikkeling van de Biobased Economie, met verschillende stimuleringsprogramma’s. De bouwsector is daarin vooralsnog onderbelicht, en dat willen wij veranderen.

Wat gaan wij doen? Wij zullen ons op 2 aspecten gaan richten, ter bevordering en concretisering van de biobased bouw:

  1. Verbinden van vraag en aanbod; door lokale stimuleringsprogramma’s op te zetten.
  2. Ontwikkelen van biobased bouwproducten; in opdracht of op eigen initiatief.

Voor beide punten zullen wij (evt. in coalities) subsidie-aanvragen indienen bij landelijke en regionale instanties.

Hoe kan je meedoen?

  1. Doe ons suggesties van partijen uit je netwerk die biobased potentie of ambities hebben (bijvoorbeeld omdat ze grote reststromen bezitten of daaraan behoefte hebben):
  2. Doe ons suggesties voor nieuw te ontwikkelen biobased producten; 

In beide gevallen zullen wij contacten gaan leggen om deze ideeën te toetsen en uit te werken. Daarbij betrekken we jou natuurlijk weer, en zo rijgen we de ketting aan een.

De eerste 10 partijen die zich hier op kantoor melden met een suggestie ontvangen het boek “Glimpses of the future” met nog 15 prikkelende toekomstperspectieven.

Laten we een kettingreactie veroorzaken!
Hartelijke groet, Atto Harsta & Olivier Lauteslager

Advertenties

Green Deal “Biobased Bouwen”

Atto Harsta tekenen Green Deal BBbouwen 13112013Tijdens de innovatie estafette op 12 november 2013 werd de Green Deal “biobased bouwen”ondertekend, mede door Aldus bouwinnovatie. De uitvoering van de Green Deal start direct en zal in 2015 worden afgerond.

De Green Deal Biobased Bouwen werd gesloten tussen ruim 20 partijen die actief zijn in de bouwsector en de ministeries van Economische Zaken, Infrastructuur en Milieu en Binnenlandse Zaken (Wonen en Rijksdienst). Het doel van deze Green Deal is het verbeteren van het concurrentievermogen van de biobased economie door stimulering van het gebruik van biobased materialen, producten en concepten in de Nederlandse bouw.

De Green Deal beoogt het creëren van een gelijkwaardig speelveld voor biobased producten. Dit wordt uitgewerkt door teams die zich gaan richten op de positie van biobased bouwmaterialen, producten en bouwconcepten in de milieu- en bouwregelgeving, het verbeteren van de kennisuitwisseling en het ontwikkelen van een gezamenlijke communicatie- en marketing strategie voor biobased materialen, producten en bouwconcepten.

De Green Deal biobased bouwen is een gevolg van de oproep die Roel Bol (directeur BBE-EZ) tijdens de opening van het Biobased Paviljoen in ICDuBo op 29 september 2012 deed. Het paviljoen wordt ondersteund vanuit het Interreg IVb project CAP’EM, een Europees project om de productie, verspreiding en het gebruik van ecologische materialen te bevorderen.

Aldus bouwinnovatie levert actieve bijdrage aan deze Green Deal omdat wij overtuigd zijn van de noodzaak van een circulaire economie (biologische kringloop) voor de bouwsector. Via de Green Deal zal de vraag naar biobased bouwen geactiveerd moeten worden, terwijl concrete projecten het goede voorbeeld moeten geven. Wij dagen iedereen uit om de natuurlijke grenzen met ons te verkennen!

Deelnemers zijn: Aldus Bouwinnovatie, Dutch Green Building Council, ECOboard Europe, Eco-Makelaar, Foreco Dalfsen, Gebiedsonderneming Laarberg Biobased Informatie Centrum (BIC) Achterhoek, Greenhuus, Groenebouwmaterialen, ICDuBo, IFD-products, Ingenieursbureau IOB, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Economische zaken, Ministerie van Infrastructuur en Milieu, NPSP, ORGA architect, Raab Karcher Greenworks, RDM campus Concept House Village, Rolsma Advanced Biobased Paints, SBRCURnet, Stichting Agrodome (penvoerder), Verduurzaamd Hout Nederland, Villanova architecten, Warmteplan, Wageningen UR- Food & Biobased Research.

BioDesign aanjager biobased economie

living-root-bridgeblog Atto Harsta 8 nov Stedebouw & Architectuur:
Groen is door de marketeers en door de media dood verklaard. Greenwashing heeft alle groene claims in een negatief daglicht geplaatst. Hoogste tijd voor de volgende duurzame buzz. Volgende week teken ik de Green Deal – BioBased bouwen.

Daar is nu al zoveel spraakverwarring over dat ik heb aangeven dat het meest cruciale onderdeel ervan is ‘de definitie van BioWattus en de relaties met andere duurzame stromingen, visies, labels en initiatieven’ bij het niet biobouwpubliek te verduidelijken. U zult begrijpen dat ik wantrouwend keek naar de uitnodiging om de opening van de BioDesign tentoonstelling (nog tot het 05.01.2014 in het Nieuwe Instituut te zien) te komen bijwonen. Achteraf goed dat ik wel gegaan ben want het is, zoals zoveel ontwikkeltrends, oud gedachtegoed wat onder een nieuwe naam aan een nieuw en hopelijk succesvol leven begint.

BioDesign is ‘een glazen stolp met vuurvliegjes als straatverlichting’ het is samenwerken met de natuur om een duurzame oplossing voor hedendaagse problemen te realiseren. De mesthoop achterin mijn tuin voldoet ook aan de BioDesign criteria. Hier ben ik samen met een grote hoeveelheid bacteriën en pieren de lokale GFT kringloop aan het sluiten. Ik produceer met afval mest voor de moestuin die weer nieuw biologisch voedsel en vervolgens afval gaat voortbrengen. Beide voorbeelden waren overigens niet op de tentoonstelling zichtbaar maar wel vele andere concrete en inspirerende projecten en producten van wat de samenwerking tussen ontwerpers, biologen en wetenschap zou kunnen voortbrengen.

Het is een ontwerphouding die volledig past bij de circulaire economie – het sluiten van de biologisch kringloop – en biedt een alternatief voor het lineaire denken van Take, Make en Waste. De bouw is een grote speler in die lineaire economie door haar enorme behoefte aan, veelal niet hernieuwbare, grondstoffen. Naast alle vooruitgang die de industriële revolutie ons heeft gebracht is de manier waarop wij met onze grondstoffen en daarmee met de aarde zijn omgaan de grootste misvatting geweest. We hebben de natuur geëxploiteerd en buitengesloten.

Zowel als voorbeeld hoe het anders zou kunnen (biomimicry) of als co-designer (biodesign) waarbij de belangen van alle betrokkenen gelijkwaardig worden meegenomen in de oplossing. Het BioDesign voorbeeld van de wortelbrug (India, 1500 A.D. waar natuurvolken de boomwortels aan twee zijden van een rivier met elkaar lieten vergroeien tot een levende brug) is daarvoor een prachtige metafoor van de nieuwe verbinding tussen Planet en People die BioDesign voorstaat.

Van weren via inspireren naar integreren en samenwerken. Van Industrial Design, via Biomimicry naar BioDesign. Een kans voor ontwerpers om samen met de wetenschap en biologen tot nieuwe oplossingen te komen. Een kans om onze economische afhankelijk van grondstoffen uit de rest van de wereld te verminderen door meer eigen hernieuwbare materialen te gaan gebruiken.

Een kans om onze agro kennis en economische positie tot de belangrijkste Nederlandse sector te laten uitgroeien waarbij een intensieve samenwerking met andere sectoren noodzakelijk is. BioDesign gaf mij een geheel nieuw perspectief op de mesthoop achter in onze tuin waarmee ik onafhankelijk ben geworden van het fosfaat uit de Sahel en samenwerk met de natuur.

Eenvoudig naar een biobased gebouwde omgeving


Plafond Richard Rogers Barajas Madrid
Houten funderingspalen in plaats van betonnen, vlas- of hennepisolatie in plaats van glas- of steenwol, bamboe kozijnen in plaats van aluminium of pvc en kabelgoten van zetmeel in plaats van pvc. Dat zijn vier eenvoudige stappen op weg naar een biobased gebouw.

Cobouw 28 maart 2013 door Maartje Henket

Biobased is een visie die uitgaat van een economie gebaseerd op hernieuwbare grondstoffen. Deze zijn veelal van dierlijke of plantaardige herkomst. De gebruiksduur van een product moet voorts overeenstemmen met de tijd die het kost om het te verbouwen. Een eikenhouten tafel is bijvoorbeeld onverantwoord, omdat een eik er tenminste vijftig jaar over doet om volwassen te worden en niemand vijftig jaar met zijn tafel doet. Het gebruik van fossiele aardolie is op die gronden nooit te rechtvaardigen, want het ontstaan hiervan kost enige miljoenen jaren.

Directeur Atto Harsta van Aldus bouwinnovatie geeft de ommezwaai weer die de bouw moeten maken om aan deze voorwaarden te voldoen. “De focus moet verschuiven van energie naar grondstoffen. We sturen nu op energieverbruik – en dan ook nog eens alleen op het gebouwgebonden energie. De energie die nodig is om het gebouw te maken, te gebruiken en weer te slopen blijft buiten beschouwing. Een goede gebouw LCA zou al beter zijn dan de EPC, op dit moment een heel slap sturingsinstrument.

Deze tunnelvisie op energiebesparing en kierdichting leidt volgens Harsta tot onprettige en ongezonde gebouwen. “We lezen inmiddels regelmatig over het slechte binnenmilieu in extreem nageïsoleerde huizen. Een goed ontworpen biobased huis is dampopen, net als de huid van de mens. De toegepaste materialen hebben geen schadelijke effecten.”

Er zijn vier manieren waarop groene grondstoffen kunnen worden toegepast. De eerste en eenvoudigste is rechtstreeks, zoals bij een groene gevel of een groen dak. Bij de tweede manier wordt het groen eerst geoogst en vervolgens met geen of minimale bewerking gebruikt, zoals bij een rieten dak of een wand van wilgentenen en leem. De derde manier behelst een iets ingewikkelder verwerkingsproces, waarbij echter geen chemie komt kijken. Een voorbeeld hiervan is linoleum. De vierde manier is de meest geavanceerde. Hier worden materialen omgezet naar wezenlijk andere producten door iets te veranderen in de moleculaire keten. Hierbij moet je denken aan bioraffinage zoals het product biofoam of bij bioharsen voor de productie van biocomposieten. Het eindproduct ziet er hetzelfde uit als de fossiele tegenhanger.

Harsta ziet de meeste kans voor producten uit niveau drie en vier. “Soms is het proces van applicatie sturend. Daarom moet je biobased alternatieven ontwikkelen die op eenzelfde manier kunnen worden verwerkt als hun traditionele tegenhanger. Biofoam kan PUR-schuim bijvoorbeeld één op één vervangen en is daardoor gemakkelijk te implementeren. Bovendien geven producten uit niveau drie en vier de grootste vormvrijheid – en zijn ze gemakkelijker op te schalen. Het kost meer moeite om een dergelijk product te ontwikkelen, maar als je het eenmaal hebt, kun je er wel gemakkelijk meer van maken.”

In de visie over biobased bouwen is nog een laatste aspect van belang. De gebruikte grondstoffen moeten van dichtbij komen. “We kunnen op zich al een volledig biobased huis bouwen van producten die we in Nederland verbouwen. Maar de kunstmest die we gebruiken, komt uit Marokko en uit China. En de metalen die we gebruiken in onze computers en telefoons, komen uit China. Dat maakt ons kwetsbaar. Als je het hele plaatje echt goed bekijkt, dan wil je naar een circulaire economie: een economie waarin we alles hergebruiken en niets van ver halen. Dat is moeilijk haalbaar, maar gelukkig hebben we al veel grondstoffen in omloop. Laten we die in elk geval koesteren en hergebruiken. En dan bedoel ik zowel de lithium uit je telefoon als het leer van je oude bank.”

Verschillen traditioneel en biobased
product                  traditioneel materiaal      biobased variant
isolatiemateriaal      steenwol, glaswol                 vlas, hennep, schapenwol
kozijnen                   aluminium, pvc                     hout, biocomposiet, bamboe
metselmortel            cement                                 schelpenkalk
buitengevelisolatie   eps, cementmortels             dampopen biobased constructies
–                                                                            zoals houtvezelisolatie en stuc
–                                                                            kunststof van aardappelschillen
Een uitgebreide lijst is te vinden op http://www.cobouw.nl

1 biobased pilot maakt nog geen zomer!

agrodome2010-5In Wageningen zijn in 2011 vier bijzonder woningen gerealiseerd als proefproject voor het bouwen met hernieuwbare grondstoffen. Het project Agrodome was bedoeld om als voorbeeldproject voor hernieuwbaar materiaalgebruik in de bouw te dienen en zo de toepassing ervan in de bouw te stimuleren. Aldus bouwinnovatie geeft o.a vorm en invulling aan de Green Deal Biobased Bouwen en heeft recentelijk het project Agrodome geëvalueerd. We hebben daarbij specifiek gekeken of de gestelde doelen zijn behaald.

Door het enthousiasme van de betrokken partijen (Gemeente Wageningen, architect Renz Pijnenborgh, WUR, bouwbedrijf van Swaaij) is het project en succes geworden waar de bewoners nog steeds naar volle tevredenheid en gezondheid wonen. Het project heeft echter nog weinig navolging gekregen in en rond Wageningen. Hoe komt dat?

Op donderdag 14 februari presenteren wij onze uitkomsten en aanbevelingen op de bijeenkomst ‘Biobased bouwmaterialen in relatie tot het Nieuwe Bouwbesluit ‘13’ bij de WUR in Wageningen.

Erbij zijn? Zie de aankondiging via onderstaande link:
VCTRCTuitnodiging

Maakt u al deel uit van de Re-Generatie?

Onze duurzame toekomst zal gevormd worden door een samenleving (de Re-Generatie) met een “nieuwe” mentaliteit: leven in harmonie met moeder aarde en elkaar!
Om dit te bereiken moeten Economie en Ecologie nauw gaan samenwerken, gericht op regeneratie van de aarde en haar bewoners.

Graag presenteren wij u ons beeld van een duurzame toekomst, die een antwoord en uitweg biedt voor de grote problemen waarin het industriële tijdperk ons geplaatst heeft. Het is een realistisch en positief scenario dat gebaseerd is op hele oude én hele moderne kennis, welke grotendeels voorhanden zijn. We baseren ons hiervoor op concrete ervaringen en resultaten uit lopende projecten. De uitdaging ligt in de grootschalige gedragsverandering die hieraan ten grondslag ligt. Welkom in de wereld van Re-Generatie:

Onze duurzame toekomst (jaartal irrelevant) zal volgens ons om verschillende redenen uit 3 onlosmakelijke hoofdcomponenten bestaan:

  1. We leven in een circulaire economie, waarin we onze materialen regenereren.
  2. We zijn in hoge mate zelfvoorzienend, doordat we energie en voeding lokaal regenereren.
  3. We hebben een hoog niveau van welzijn, door regeneratie van van ons zelf-herstellend vermogen.

Circulaire economie
Eindige grondstoffen hebben ons gedwongen om véél zuiniger om te gaan met onze materialen, door deze constant met behulp van recycling terug te brengen in onze productieprocessen. We zijn op grote schaal afhankelijk van biobased materialen, die volledig hernieuwbaar zijn. Afval is voedsel conform het Cradle 2 Cradle principe. Zowel op technologisch niveau als ecologisch niveau hebben we onze kringlopen gesloten. Bedrijven waarvan restproducten grondstoffen zijn voor andere bedrijven hebben elkaar geografisch opgezocht, waardoor een soort industriële ecologie is ontstaan.

Zelfvoorziening
Gemeenschappen zijn vrijwel volledig onafhankelijk geworden van invloeden van buitenaf voor wat betreft hun energie-, voedsel en materiaalvoorziening. Dit betekent dat ze zelf in hun basisbehoeften kunnen voorzien en alleen extra’s en luxe nog importeren. De locatie bepaalt welke soort zelfvoorziening het meest geschikt is. Energie wordt lokaal duurzaam opgewekt met behulp van wind-, zonne-energie, geothermie en biomassa. Voedsel wordt weer dichter bij huis verbouwd. We eten aanzienlijk minder vlees, en verbouwen geen mono-culturen op industriële wijze meer. Onze bouwmethodieken- en materialisatie hangen eveneens grotendeels af van wat de natuurlijke omgeving te bieden heeft.

Welzijn
Niet welvaart, maar welzijn is het streven van de maatschappij. Fysieke en psychische gezondheid worden bereikt door meer in balans en contact met de (plaatselijke) natuur te leven. Niet productiviteit en efficiëntie zijn meer maatgevend, maar geluk en zorgzaamheid voor elkaar en je omgeving zijn tegenwoordig de maatstaf.

Het resultaat is een sterke verwevenheid en betrokkenheid tussen natuur, industrie, landbouw en wonen, wat zich veel meer door en naast elkaar afspeelt. Transport van personen en goederen is hierdoor drastisch afgenomen. De gelijkwaardige samenwerking tussen Economie en Ecologie is de enige mogelijkheid voor een langdurig bestaan op een hoog welzijnsniveau met 8 miljard mensen op één aarde.

Voor veel mensen klinkt dit beeld als een stap terug naar de 19e eeuw (pre-industriële tijdperk).  Voor een gedeelte is dat zo, maar dan hoofdzakelijk ten aanzien van de goede aspecten uit die tijd waarin gemeenschappen veel veerkrachtiger waren. In de toekomst blijven we profiteren van moderne en innovatieve technologieën ten behoeve van bijvoorbeeld onze communicatie, energievoorziening en gezondheidszorg. In deze combinatie maken we een belangrijke stap voorwaarts waarin we ons voortbestaan veilig stellen door in harmonie met de natuur te leven en technologie te ontwikkelen die dit ondersteunt.

Wanneer is deze duurzame toekomst een feit? Dat is nog moeilijk te zeggen, maar hoe eerder hoe beter staat vast. Klimaatverandering (temperatuurstijging) en eindige grondstoffen (zoals fossiele brandstoffen) zullen op korte termijn dergelijke grote consequenties hebben voor de samenleving dat verandering onvermijdelijk is. We zullen hiervoor vooral ons gedrag en gewoontes moeten aanpassen, hetzij vrijwillig op korte termijn, hetzij gedwongen op x termijn. Hoe eerder we aanpassen hoe hoger ons niveau van welzijn kan worden!

Alle adviestrajecten die wij uitvoeren ten behoeve van duurzame gebouwen (+ omgevingen) en ten behoeve van innovatieve producten zijn concrete acties richting dit drievoudige toekomstperspectief. We realiseren daarmee stapsgewijs de verwezenlijking van deze visie. Dat betekent niet dat ieder project nu al op deze 3 niveaus maximaal scoort, maar wel dat de mogelijkheden hieraan getoetst zijn en dat er op basis van prioriteitsstelling en haalbaarheid integrale keuzes gemaakt worden. Des te meer mensen meedoen, des te beter!

We vernemen graag uw aanvullingen, commentaar of visie hieronder!